Мөнхөд… бас дараа нь

Хураангуй

Энэ нийтлэлд “мөнх”, “мөнхийн”, “мөнхийн амьдрал”, “мөнхийн шийтгэл” гэх ойлголтуудын утгыг Библийн эх хэлний хүрээнд авч үзэж, “мөнх” гэдэг нь заавал “төгсгөлгүй” гэсэн санааг агуулахгүй, харин урт боловч төгсгөлтэй хугацаа, өөрөөр хэлбэл “эон”-той холбоотой утгыг илэрхийлдэг гэж тайлбарласан байна. Нийтлэлийн гол санаа нь: Ертөнцийн Эзэний төлөвлөгөө “мөнхөд” зогсохгүй, “бас дараа нь” үргэлжилдэг гэсэн ойлголт юм.

1. “Мөнх” ба “мөнхийн” гэсэн үгийн утга

Өмнөх нийтлэлүүдэд “мөнх” гэж орчуулдаг үгийн утгыг еврей болон грек Бичвэрүүдээс авч үзэхэд, энэ нь урт удаан үргэлжилсэн ч дуусах хугацааг заадаг болохыг онцолсон байна. Иймд “мөнх” гэдэг үгийн утгыг зөв ойлгох нь маш чухал гэж үзжээ. Учир нь энэ ойлголт нь:

хүн бүрийн эдлэх “мөнхийн амьдрал”
эсвэл “мөнхийн сүйрэл”

гэдгийг хэрхэн ойлгохыг тодорхойлдог.

Нийтлэлд олон итгэгчид хүртэл “там” гэж ойлгодог “мөнхийн шийтгэл”-ээс айдастай явдаг тухай дурдсан. Гэвч “эон” гэдэг нэр үг нь төгсгөлтэй урт хугацааг хэлдэг бол түүнээс гаралтай “αἰώνιος” (“эоний”, “мөнхийн”) гэх тэмдэг нэр нь хэлзүйн хувьд нэр үгийнхээ утгаас хэтэрч “дуусашгүй” гэсэн санааг агуулж чадахгүй гэж тайлбарласан байна.

Иймээс “мөнхийн” гэдэг нь:

“эон үед хамаатай”
“эон үед хамрагддаг”
“эон үед хамаарна”
“эон үеийн турш үргэлжлэх”

гэсэн утгатай гэж тайлбарлажээ. Мөн монгол толь бичгийн үүднээс үүнийг “харьцангуй бат бэх орших чанар” гэж ойлгож болохыг дурдсан.

Гэтэл теологичид “мөнхийн” гэснийг “ямар ч төгсгөлгүй” гэж тайлбарладаг нь хэлний хууль дүрмийг зөрчсөн хэрэг гэж нийтлэлд шүүмжилсэн байна. Үүний улмаас итгэгчид Ертөнцийн Эзэний Үг ба төлөвлөгөөг буруугаар ойлгоход хүрсэн гэжээ. Тухайлбал, Эфэс 3:11-д гардаг “мөнхийн зорилго” нь мөнхөд үргэлжлэх зорилго биш, харин эоний үеүдэд товлогдсон зорилго гэж үзсэн байна. Иймээс “мөнхийн амьдрал” гэдэг нь ирээдүйн эоний үеүдэд хамаарах амьдрал, харин “мөнхийн зовлон” гэх хэллэг Библийн эх хэлд огт байхгүй, харин “эоний турш үргэлжлэх сүйрэл” эсвэл “эоний турш үргэлжлэх шийтгэл” гэж ойлгох нь зөв гэжээ.

2. “Мөнхөд… бас дараа нь” — Ертөнцийн Эзэний төлөвлөгөө

Нийтлэлд “мөнхөд… бас дараа нь” гэсэн гарчгаар Ертөнцийн Эзэний төлөвлөгөө зөвхөн итгэгчдийн “мөнхийн амьдрал”, итгэдэггүй хүмүүсийн “мөнхийн сүйрэл”-ээр дуусахгүй, харин түүний дараа ч үргэлжилдэг гэж тайлбарласан. Энэ санааг 1 Коринт 15:22–28-д тулгуурлан дэлгэрүүлжээ.

Тэнд:

“22 Адам дотор БҮГД үхдэгчлэн Христ дотор БҮГД амьд болгогдох болно. 23 Харин тус бүр өөрийн дараалалтай байна. Христ бол анхны үр жимс, дараа нь Түүнийг ирэхэд Христийнхэн амилуулагдана. 24 Дараа нь бүх удирдлага, эрх мэдэл, хүчийг Тэр хүчингүй болгоод, Эцэг Бурханд хаанчлалыг тушаах үед төгсгөл ирнэ. 25 Учир нь бүх дайснаа хөл дороо оруулах хүртэл Тэр хаанчлах ёстой. 26 Эцэст нь хүчингүй болох дайсан бол үхэл мөн. 27 “Бурхан бүх юмсыг Түүний хөл дор эрхшээлд нь оруулсан.” … 28 … Энэ нь Бурхан бүгдэд бүх юм болохын тулд юм…”

Энэ хэсгийг тайлбарлахдаа нийтлэлд:

Хүн бүр Адамаас болж үхдэг шигээ эцэст нь Есүс Христээс болж амьд болгогдоно
“Амьд болгогдох” гэдэг нь хэзээ ч үхэшгүй амьтай болохыг хэлнэ
Гэхдээ хүн бүр өөр өөрийн дарааллаар энэ амьдралд орно

гэж тайлбарласан байна. Нийтдээ гурван ээлж бий гэж дурдсан бөгөөд:

Эхнийх нь Есүс Христ Өөрөө
Түүнийг эргэж ирэхэд Христийнхэн
Үүний дараа бусад нь

гэсэн дараалалтайгаар тайлбарласан.

3. Ирээдүйн эон үеүд ба “мөнхийн амьдрал”

Нийтлэлд Есүс Их Эзэн ирээдүйн эон үеүдийн турш бүх дайснуудаа дарах болно гэжээ. Тухайлбал:

ирэх эон үе нь мянган жилийн хаант улс
Петр үүнийг “мөнх хаанчлал”, өөрөөр хэлбэл “эон үеийн турш үргэлжлэх хаант улс” гэж нэрлэсэн
Үүний дараа шинэ тэнгэр, шинэ дэлхийн эон үе ирнэ

гэж тайлбарласан байна.

Энэ бүх үеийн турш итгэгчид Түүнтэй хамт байх бөгөөд, хүч чадал, цог жавхлан дүүрэн энэ онцгой амьдралыг Библи “мөнхийн амьдрал” гэж нэрлэдэг гэжээ.

Гэвч нийтлэл үүгээр зогсохгүй, хамгийн сүүлчийн дайсан болох үхэл бүрэн үгүй болох хүртэл Бурханы ажил дуусаагүй гэж онцолсон. Есүс үхлийг аль хэдийн ялсан боловч үхлийг үйлчлэхгүй болгох нь цаашдын төлөвлөгөөний нэг хэсэг гэж үзсэн байна. Үхэл үгүй болох үед:

“мөнхийн шийтгэл”-ээр үхэлд баригдсан хүмүүсийн
“амьд болгогдох ээлж”

ирнэ гэж тайлбарласан. Ингээд эон үеүдийн төгсгөлд Ертөнцийн Эзэн:

“бүгдийн дотор бүх юм нь” болж хамаг ертөнцийг Өөртэйгээ эвлэрүүлэх болно

гэж Колоссай 1:20-ийг иш татан дүгнэжээ.

Мөн үүний дараа юу болохыг Бичвэрүүд тодорхой хэлээгүй ч, Эзэн үгээр хэлшгүй жавхлантай ирээдүйг бэлдсэн нь лавтай гэж тэмдэглэсэн байна.

4. “Уучлагдашгүй гэм” гэж байдаг уу?

Нийтлэлд “уучлагдашгүй гэм” гэсэн хэллэгийг тусгайлан авч үзсэн. Эхлээд:

“Уучлагдашгүй гэм” гэсэн хэллэг Бичвэрүүдэд алга
Энэ хэллэгээр теологичид Есүсийн нэг үгийг “тодорхойлдог”

гэж тэмдэглэсэн байна.

Үүнд Есүсийн дараах үгийг иш татжээ:

“Хүний Хүүгийн эсрэг үг хэлдэг хэн боловч уучлагдах болно. Харин Ариун Сүнсний эсрэг ярьдаг хэн ч энэ үед ч, ирэх үед ч уучлагдахгүй.” (Матай 12:32)

Энэ ишлэлийн дагуу:

Ариун Сүнсийг эсэргүүцсэн хүн
одоогийн эон үед ч
айсуй эон үед ч
уучлагдахгүй

нь үнэн гэж нийтлэл хүлээн зөвшөөрчээ. Гэвч Есүс тэрний дараах эон үеийн тухай юу ч хэлээгүй, мөн эон үеүдийн төгсгөлийг огт дурдаагүй гэж онцолсон байна.

Иймээс “уучлагдашгүй гэм” гэдэг нь Есүсийн үгийг тодорхой болгох биш, харин харанхуйлах хэллэг тул үгийн сангаасаа хасах нь дээр гэж нийтлэл дүгнэжээ.

5. “Мөнх зовлонт там” — түүхэн ойлголтын тухай

5.1. Эртний чуулганы байр суурь

Нийтлэлд “Мөнх зовлонт там тэгвэл ямар учиртай вэ?” гэсэн асуултаар дараагийн хэсгийг эхлүүлжээ. Энд манай эриний эхний хэдэн зууны үед Христийн чуулганы удирдагчдын эх хэл нь грек байсан тул «Шинэ Гэрээ»-ний сургаалыг ойлгоход хэлний бэрхшээл байгаагүй гэж тэмдэглэсэн байна. Тиймээс:

тэдний хэн нь ч тамын тухай заадаггүй байсан
эртний чуулганы хамгийн их хүндэтгэл хүлээсэн удирдагчид болох
- Александриа хотын Ориген
- Антиох хотын Теодор

нар Ертөнцийн Эзэн бүх хүнийг Өөртэйгээ эвлэрүүлэх болно гэж заадаг байсан гэжээ.

Мөн Теодор нь Дорнын Чуулганы “Несторийн” нэрэмжит урсгалын удирдагчдын нэг байсан бөгөөд тэдний итгэлийн тунхагт там ордоггүй, харин:

“Есүс Их Эзэн ирээдүйд тэнгэрээс буун ирж, бид бүхнийг Өөртэйгээ нөхөрлөх нөхөрлөлд авч оруулна”

гэж тунхагласан тухай дурдсан.

Мөн хөл тэмдэглэлд Несторийн урсгал хэдхэн зууны дотор Энэтхэг, Хятад, бүр 6-р зуунд Монголд хүртэл хүрсэн, Чингис хааны үед олон монгол итгэгч байсныг тэмдэглэжээ. Үүнээс:

“Есүс бүх хүмүүсийг аварна” гэдэгт итгэх нь
бусдад Түүний тухай ярих, илгээлтийн ажил хийхэд саад болохгүй
“мөнхийн зовлонт там”-ын айдсаар хүмүүсийг айлгахгүйгээр ч авралын зар тарааж болдог

гэсэн санааг гаргасан байна.

5.2. Августин ба “мөнх там”-ын сургаал

Нийтлэлд “мөнхөд үргэлжлэх там”-ын тухай анх заасан “чуулганы эцэг”-ийн нэг нь Гиппогийн Августин гэж тайлбарласан. Тэрээр:

Есүсийн үеэс 300 гаруй жилийн дараа амьдарсан
Өрнөд буюу Ромын Сүмд хамаардаг
33 настайдаа христчин болсон
өмнө нь сурч дээдэлж байсан “шинэ платонч” грек гүн ухааныг орхиогүй
Бичвэрийн сургаалтай хольж тайлбарлахыг оролддог байсан

гэжээ. Мөн тэрээр тамын тухай сургаал барьж, “Чуулганы удирдлагатай итгэлийн талаар санаа нийлэхгүй хүмүүсийг Чуулган хавчих ёстой” гэж хүртэл заадаг болсон тухай дурдсан байна.

Цааш нь Августин:

латин хэлтэй
грек хэл мэдэхгүй
бүр грек хэлзүйг үзэн яддагаа бичиж үлдээсэн

гэж онцолсон. Гэсэн хэдий ч Католик Сүм түүнийг өнөө хүртэл:

“Сүмийн теологийн доктор”
“гэгээнтэн”

гэж өргөмжилдөг бөгөөд, түүний нөлөө өнөөгийн Христитгэлийн тамын тухай сургаалд маш их үлдсэн гэжээ.

6. Матай 25:46 ба Августины тайлбар

Августин тамын тухай онол сургаалаа ялангуяа Матай 25:46 дээр үндэслэсэн гэж нийтлэлд тайлбарласан. Тэнд:

“Тэд мөнх шийтгэлд, харин зөвт нь мөнх аминд орох юм…”

гэж гардаг. Августины тайлбар нь:

“эон” гэдэг үг нь
- зөвт хүмүүсийн хүртэх амийг ч
- муу хүмүүсийн авах шийтгэлийг ч
- ижил хугацаагаар тодорхойлж байгаа
хэрэв “мөнх шийтгэл” нь дуусдаг бол
“мөнх амьдрал” ч гэсэн дуусах ёстой
харин мөнхийн амьдрал дуусахгүй нь тодорхой тул
мөнхийн шийтгэл ч бас дуусах боломжгүй

гэсэн маргаан юм.

Нийтлэлд энэ тайлбар олон хүний хувьд хангалттай баталгаа мэт санагддаг бөгөөд өнөөдөр ч олон теологич яг ийм аргументаар тамын оршин байдлыг хамгаалдаг гэж тэмдэглэсэн байна. Гэвч:

грек хэл мэддэггүй хүнээс
грек үгийн утгыг сурах ёстой юу?

гэсэн асуултыг тавьж, Августины маргаанд хариулжээ.

Хариулт нь хоёр хэсэгтэй:

6.1. Нэгдүгээрт

“Зөвт хүмүүсийн хүртэх эон үеүдийн турш үргэлжлэх амь ч, муу хүмүүсийн авах эон үеүдийн турш үргэлжлэх шийтгэл ч тодорхой хугацаатай, аль аль нь төгсөнө”

гэсэн санаанд Августин зөв гэж нийтлэлд хэлсэн.

6.2. Хоёрдугаарт

Августин “эон үеүдийн турш үргэлжлэх мөнхийн амьдрал”-ыг “үхэшгүй амьдрал”-аас ялгаж ойлгоогүй учраас буруу дүгнэлтэд хүрсэн гэжээ. Өөрөөр хэлбэл:

эон үеүдийн турш үргэлжлэх амьдрал нэг зүйл
төгсөшгүй, үхэшгүй амьдрал өөр зүйл

юм. Эон үеүд дуусахад үхэшгүй амь хүртэж амжаагүй хүмүүс ч төгсөшгүй амийг хүртэх болно, тэгээд:

“Ертөнцийн Эзэн бүгдийн дотор бүх юм нь болно” (1 Коринт 15:22–28)

гэж тайлбарласан байна.

7. Итгэгчдийн найдвар юунд тогтдог вэ?

Нийтлэлд итгэгчдийн үхэшгүй амьтай болох найдвар нь:

Августины барьсан ишлэлээс ч биш
“эон” гэдэг үгийн утгаас ч биш
харин ертөнцийн Аврагч болох Есүс Христ дээр тогтдог

гэж тодорхой бичсэн байна.

Үүнд дараах амлалтуудыг дурдсан:

“Үхэгсэд үл муудахаар амилуулагдана”, “зөвт хүн итгэлээр амьдарна”, “бид Эзэнтэй үргэлж хамт байх болно”

Иймээс итгэгчид:

Ертөнцийн Эзэний тов тодорхой амлалтуудад
Ер бусын Аавын хувиршгүй хайр
хязгааргүй их хүч чадалд

найдвараа тавьдаг бөгөөд тиймээс:

хэзээ ч дуусашгүй
мөнхөд бас дараа нь үргэлжлэх

амьдралтай болно гэж хүлээдэг гэжээ.

Хөл тэмдэглэлд «Шинэ Гэрээ»-нд “мөнхөд үргэлжлэх байдал” гэсэн утгатай яг тэр үг байхгүй ч, түүнийг илэрхийлсэн:

“үл муудагч”
“мөхөшгүй байдал”
“алга болчихгүй”
“гандашгүй”
“үхэшгүй”

зэрэг үгс байдаг бөгөөд ирээдүйд итгэгчдийн хүлээн авах амьдрал чухам ийм чанартай гэж тайлбарласан байна.

8. “Хам сэдэв ноёрхоно” — Матай 25:46-г зөв ойлгох нь

Нийтлэл төгсгөл хэсэгт Библийн аливаа ишлэлийг зөв ойлгохын тулд заавал хам сэдвээр нь уншиж ойлгох ёстойг онцолсон. Үүнийг:

“Хам сэдэв ноёрхоно” (англиар: “Context is King”)

гэж илэрхийлсэн байна.

Тиймээс Матай 25:46-г ганцаар нь биш, дор хаяж Матай 25:31–46 хүртэлх хэсэгт хамаатуулж унших ёстой гэжээ. Ингэж уншихад уг ишлэл нь:

сайн, муу хувь хүмүүсийн тухай биш
харин “зөвт”, “зөвт бус” үндэстнүүдийн тухай

болохыг харж болно гэж тайлбарласан байна.

Мөн:

“Есүст итгэдэг үндэстэн” гэж дэлхийд байхгүй
тиймээс энд гарч буй үндэстний зөвт байдал
Есүст итгэх итгэлээр хэмжигдэхгүй

гэжээ. Харин Есүсийн “ах дүүс” болох израйльчуудад айсуй хүнд хэцүү үед нь тусалсан үндэстэн бүр зөвтөд тооцогдон ерөөгдөх, харин туслаагүй үндэстэн тэр шүүлтэнд хараагдах тухай ярьж байна гэж тайлбарласан байна.

Энэ нь Ертөнцийн Эзэний Абрахамд өгсөн амлалттай холбоотой гэж үзжээ:

“Чамайг ерөөгчдийг Би ерөөж, Чамайг хараагч нэгнийг би хараана…” (Эхлэл 12:3)

Ингээд нийтлэл дараагийн удаа “мөнх амь” ба “мөнх шийтгэл”-ийн тухай Бичвэрүүдийн сургаалыг дэлгэрэнгүй авч үзнэ гэж төгссөн байна.

Хэрэв та дэлгэрэнгүйг уншихыг хүсвэл PDF file дээр дарна уу.

Хэрэглэсэн эх сурвалж

Ариун Библи (2004; 2013; 2019). Улаанбаатар: Ариун Бичээс Нийгэмлэг. Gill, J. (1763). Exposition of the Old and New Testaments. Монгол Хэлний Их Тайлбар Толь (2016). Стандарт Монгол Орчуулгын апп (2023). Strong, J. (1890). Strong’s exhaustive concordance of the Bible.